14 listopada obchodzimy Światowy Dzień Cukrzycy

Początkowe objawy cukrzycy przychodzą łagodnie, często są niezauważone, organizm adaptuje się do zmian nie dostrzegając procesu chorobowego. Subtelnie i z niespotykaną dyskrecją cukrzyca powoli wyniszcza nasz organizm.
Od 2000 roku wskaźniki śmiertelności z powodu cukrzycy wykazują tendencję wzrostową. W 2023 roku choroba ta była bezpośrednią przyczyną 2,0 milionów zgonów, ponadto cukrzyca przyczynia się do śmiertelności z powodu chorób nerek, jak również zwiększa wyniki śmiertelności u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi.
Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia od 1990 roku ilość chorych na cukrzyce wzrosła ponad 4 krotnie osiągając 830 milionów w 2022 roku.
Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, wynikającą z defektu wytwarzania wystarczającej ilości insuliny przez trzustkę bądź nieefektywnego wykorzystania jej przez organizm.
Insulina to hormon regulujący poziom cukru - glukozy we krwi, ten podwyższony poziom nazywany jest hiperglikemią, zaś niewykryta hiperglikemia z biegiem czasu prowadzi do poważnych uszkodzeń wielu układów i narządów organizmu. Cukrzyca bezpośrednio wpływa na uszkodzenie małych naczyń krwionośnych, czego częstym skutkiem jest uszkodzenie nerek, prowadzące do całkowitej niewydolności. Ponadto upośledza prawidłowe widzenie i czucie powierzchniowe poprzez uszkodzenie nerwów. Powstają niegojące się rany, owrzodzenia i tzw. stopa cukrzycowa, która poprzez złe czucie powierzchniowe daje dolegliwości dopiero gdy jest za późno na leczenie i pozostaje tylko amputacja.
Dodatkowo zmiany w mikro naczyniach krwionośnych predysponują bezpośrednio do udaru mózgu i zawału mięśnia sercowego.
Pierwsze objawy cukrzycy to:
- silne pragnienie,
- częste oddawanie moczu,
- niewyraźne widzenie,
- uczucie zmęczenia,
- utrata masy ciała.

Najczęściej występującym typem cukrzycy jest Cukrzyca typu 2 aż 95 % chorych cierpi na typ 2, w którym insulina jest nieprawidłowo wykorzystywana. W tym przypadku duży wpływ na zachorowanie ma niezdrowy tryb życia, brak aktywności fizycznej i nieodpowiednia wysokokaloryczna dieta. Typ 1 występuje rzadziej i ma podłoże autoimmunologiczne, najczęściej dotyka ludzi młodych i dzieci, z powodu braku wytwarzania odpowiedniej ilości insuliny, jej podaż wymagana jest codziennie. Popularna jest również cukrzyca ciążowa, która predysponuje do rozwoju pełnoobjawowej cukrzycy w przyszłości.

Cukrzycę można łatwo zdiagnozować robiąc badanie krwi - dwukrotne oznaczenie glukozy na czczo ?126mg/dl lub przygodne badanie glukozy we krwi ? 200mg/dl kwalifikuje do stwierdzenia cukrzycy. Parametrem na podstawie którego stwierdza się również cukrzycę jest hemoglobina glikowana - określająca stężenie glukozy w przeciągu ostatnich 2-3 miesięcy, patologiczny wynik wynosi ?6,5%.

Etapami przejściowymi w procesie rozwoju cukrzycy jest nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT) oraz nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG) Gdy wartości glukozy przekraczają prawidłowe normy ale nie osiągają wartości krytycznych.


Coraz więcej osób choruje na cukrzycę, pomimo, że genetycznych predyspozycji nie jesteśmy w stanie zmienić, to te środowiskowe dają się kształtować przez nas samych. Aktywność fizyczna, zdrowe nawyki żywieniowe, zapobiegają rozwojowi choroby.

Kanapowy tryb życia, nadmiar soli i cukrów pozytywnie działa tylko na ilość tkanki tłuszczowej w naszych organizmach. Niestety coraz to młodsze osoby zapadają na cukrzyce typu 2 , z powodu braku ruchu i zbyt dużej podaży kalorii. Zapomniane gry i zabawy podwórkowe, przekładają się na wzrost zachorowań najmłodszych. Jeśli społeczeństwo nie obudzi się ze złudnego snu o dobrobycie, to niestety przyszłość kolejnych pokoleń uzależniona będzie od pompy insulinowej i ciągłych wizyt u lekarza w poszukiwaniu lekarstwa, którym w przypadku Cukrzycy typu 2 jest po prostu zdrowy tryb życia.

Autor: Aleksandra Penconek
Piśmiennictwo:
1.Światowa Organizacja Zdrowia,https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
2.Polskie Towarzystwo Diabetologiczne,https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd
3.Diagnostyka,https://diag.pl/sklep/badania/kategoria/cukrzyca/