Staż pracy na nowych zasadach. Zmiany obejmą miliony zatrudnionych

Już od dziś, 1 stycznia 2026, wchodzą w życie istotne zmiany w przepisach prawa pracy, które rozszerzają katalog okresów wliczanych do stażu pracy. Celem nowelizacji Kodeksu pracy jest dostosowanie regulacji do realiów współczesnego rynku zatrudnienia, na którym coraz częściej występują formy aktywności zawodowej inne niż klasyczna umowa o pracę.

Zgodnie z nowymi przepisami, od 1 stycznia 2026 zmiany będą obowiązywały pracodawców z sektora finansów publicznych, natomiast od 1 maja 2026 obejmą również pozostałych pracodawców. Oznacza to, że od tego momentu wielu pracowników będzie mogło wykazać dłuższy staż pracy, co ma bezpośredni wpływ m. in. na prawo do urlopu wypoczynkowego, nagród jubileuszowych czy dodatków stażowych.

Do stażu pracy będzie można doliczyć m. in. okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wykonywania umów cywilnoprawnych - takich jak umowa zlecenia, umowa o świadczenie usług czy umowa agencyjna - a także współpracy przy tego rodzaju umowach. Uwzględnione zostaną również okresy członkostwa w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i spółdzielniach kółek rolniczych, sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w czasie zawieszenia działalności gospodarczej, a także pracy zarobkowej wykonywanej za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy. Jednym zdaniem - jeśli praca była wykonywana legalnie i można to udowodnić, to będzie się wliczała w staż pracy.

Ważną rolę w potwierdzaniu części tych okresów odegra Zakład Ubezpieczeń Społecznych. ZUS będzie wydawał specjalne zaświadczenia dotyczące okresów, w których dana osoba podlegała ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, opłacała składki lub była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, np. w ramach tzw. "ulgi na start". Wniosek o wydanie zaświadczenia - oznaczony symbolem USP - będzie dostępny wyłącznie w formie elektronicznej poprzez konto eZUS/PUE.

Co istotne, ZUS nie będzie wystawiał zaświadczeń za okresy, w których dana osoba wykonywała np. umowę zlecenia jako uczeń lub student, ponieważ w takich przypadkach nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. W razie braku danych na koncie ubezpieczonego możliwe będzie złożenie wniosku o postępowanie wyjaśniające wraz z dokumentami potwierdzającymi dany okres aktywności zawodowej.

Zmiany "stażowe" to odpowiedź na wieloletnie postulaty pracowników, którzy dotychczas - mimo wieloletniej aktywności zawodowej - nie mogli uwzględnić jej przy ustalaniu uprawnień pracowniczych. Nowe regulacje mają zwiększyć poczucie sprawiedliwości i docenić różnorodne formy pracy, które w ostatnich dekadach stały się trwałym elementem rynku pracy w Polsce.

Zdjęcie poglądowe. Źródło: iStock